خانه / شخصیت ها / پژوهشگران ایرانی

پژوهشگران ایرانی

شگفتی از نشر اسلام در ایران

پرویز رجبی

به قلم دکتر پرویز رجبی «ما هزار سال با رومی ها و یونانی ها جنگیدیم، ولی مذهب آنها را نگرفتیم. غیر از سلوکیه که مدت کوتاهی آمدند ولی ما آنها را قبول نکردیم. خودمان ماندیم. ایرانی ها هم از نظر تعداد از مسلمان ها بیشتر بودند هم از نظر مدنیت بالاتر بودند، هم غرور ملی بیشتری داشتند. اسکندر را از پا درآوردند. در مقابل تهاجم ها خیلی مقاومت کردند. شاپور اول و دوم چه بلایی سر …

بیشتر بخوانید »

درباره‌ی موضوع ازدواج با محارم (۲) ـ گزارش مقدسی

استاد سید مجتبی آقایی نقل‌‌ها در مورد وجود جواز برای ازدواج با محارم در میان زرتشتیان متواتر است. در میان نقل‌های مذکور، برخی هستند که به دلیل درجه‌ی بالای دقت و وثاقت‌شان، باید بیش‌تر مورد اعتناء قرار بگیرند. یک نمونه از چنین نقل‌هایی، به ابونصر مطهر بن طاهر مَقدسی، نویسنده‌ی کتاب البدء و التاریخ تعلق دارد. «مقدسی» (قرن ۴ ق) در زمره‌ی دانشمندانی است که بسیاری از اجزای کتاب خود را، بر اساس مشاهده و معاینه،‌ …

بیشتر بخوانید »

عدالت انوشیروان در نظر شریعتی

انوشیروان

آقای عبدالعلی بازرگان می گوید: انوشیروان زنجیری را به در کاخش بند کرده بود که هرکس از زمامداران ظلمی دیده است، آن را تکان دهد تا انوشیروان به دادخواهی او بپردازد. اما این قدر عدالت بود که هیچکس آن زنجیر را تکان نداد! تنها یک خری که از صاحبش ظلمی دیده بود، آمد آن را تکان داد. مرحوم دکتر شریعتی می‌گوید: تنها اون خر، چنین قضیه‌ای را باور کرده بود. منبع: حسین وارث آدم، ص ۴۸. …

بیشتر بخوانید »

فراگیر نبودن باور به معاد در میان زرتشتیان در قدیم

استاد سید مجتبی آقایی برخلاف چیزی که معمولاً‌ گفته یا پنداشته می‌شود، جامعه‌ی دینی زرتشتی در دوران کهن و نیز در آغاز اسلام، بسیار متنوع و متکثر بوده است. آنچه از آن همه از تکثر و تنوع به ما رسیده، به دست معدودی از موبدان که عمدتاً‌ از زرتشتیان بغداد بوده‌ و در فضای باز علمی دوران اسلامی زندگی می‌کرده‌اند، نوشته و تدوین شده است. با این وصف، در منابع اسلامی آن دوره، می‌توان به نشانه‌هایی …

بیشتر بخوانید »

بیتی جعلی منسوب به فردوسی: به یزدان که هرگز نبیند بهشت / هر آن کو ندارد ره زردهشت

جلیل دوستخواه

در مورد بیت بالا از دوست گرامی یاغش کاظمی توضیح خواستم. وی جوابی اجمالی داد و پرسشم را برای استاد دکتر جلیل دوستخواه فرستاد. متن ایمیل آقای کاظمی و دکتر دوستخواه را در ذیل می خوانیم. استاد یاغش کاظمی: «استاد دوستخواه ِ گرامی، سلام و درود یکی از دوستان ، پرسشی درباره ی بیتی از شاهنامه داشت که عیناً نقل می کنم ————— به یزدان که هرگز نبیند بهشت            هرا کو ندارد ره زردهشت آیا این بیت در شاهنامه …

بیشتر بخوانید »

وحشی گری در عصر هخامنشی

پرویز رجبی

از سخنان دکتر پرویز رجبی «ایرانی هایی در زمان هخامنشی داریم که برای شاه آدم قربانی کرده اند، ولی این یک رویه عمومی نبوده است. وقتی شاه می مرد تمام خدمه و زن هایش و رئیس دیوانش را خفه می کردند با او چال می کردند که تنها نباشد. این را در جای خودش می شود صحبت کرد نه اینکه تعمیم بدهیم.» منبع: مصاحبه با روزنامه اعتماد: ۱۳۸۸/۸/۱۲ و ۱۳۸۸/۱۰/۲۰ درج در سایت: فروردین ۱۳۹۱

بیشتر بخوانید »

درباره‌ی موضوع ازدواج با محارم (۱) / جواز چنین ازدواجی میان زرتشتیانِ پیشین قابل انکار نیست

به قلم سید مجتبی آقایی در موضوع ازدواج با محارم، حرف و جدال و توجیه و تفسیر بسیار است. اغلب یا شاید همه‌شان را، از منابع ایرانی گرفته تا منابع فرنگی، از نظر گذرانده‌ام و به این نتیجه‌ها رسیده‌ام: ۱) به احتمال بسیار زیاد ازدواج با محارم رسمی رایج در میان بومیان و ساکنان پیش‌آریایی (مانند عیلامیان) بوده که بعدها در دیانت زرتشتی هم وارد شده است. ۲) انکار وجود جواز فقهی برای ازدواج با محارم …

بیشتر بخوانید »

دلیل نشر سریع اسلام در ایران

پرویز رجبی

از زبان دکتر پرویز رجبی اگر از من بپرسند نظر تو (در باره ی گسترش سریع اسلام در ایران) چیست؟ با احتیاط می گویم علت این است که مسلمانان دو سه نکته را رعایت کردند: یکی بیرون آوردن مردم از دوره ی تک حزبی حکومت شاه ساسانی بود. مسلمانان دعوت به تشکیل امت می کردند. در امت همه برابرند و شکاف اجتماعی معنا ندارد. به جای ملت، آنها قائل به امت بودند که از هر رنگ …

بیشتر بخوانید »

عدم فراگیری ازدواج با محارم در ایران باستان

به قلم مدیر سایت با توجه به پژوهشی که در زمینه ی ازدواج با محارم انجام دادم به این نتیجه رسیدم که وقوع ازدواج با محارم قابل انکار نیست اما به گستردگی ازدواج های فامیلی دیگر مثل ازدواج پسرعمو و دخترعمو نبوده است و توده ی زرتشتی ها در برابر ازدواج با محارم مقاومت نشان می داده اند. به عبارت دیگر به ندرت اتفاق افتاده است. دکتر علیرضا شاهپور شهبازی در تحقیق گسترده ای که در …

بیشتر بخوانید »

نمونه هایی از ازدواج بزرگان در ایران باستان با محارم خود

به قلم علیرضا شاهپور شهبازی (دوره هخامنشی) ـ به گفته هرودت کمبوجیه بر خلاف قوانین پارسی با دو خواهر خود پیمان زناشویی بست (یکی هئوتسا و دیگری که نامش را نبرده است) (کتزیاس که این داستان را به اشاره آورده است نام او را رکسانا ـ رئوخشنه – یا روشنک آورده است: شهبازی، کورش بزرگ، ص۳۲۵، یادداشت ۱۹). ـ داریوش بزرگ فرَتَه گونَه دختر برادر خود اَرتانَه را به زنی گرفت (هرودت، تاریخ، ج۷، بند ۲۲۴). …

بیشتر بخوانید »

ازدواج با محارم از زبان شاهپور شهبازی

به قلم مدیر سایت دکتر علیرضا شاهپور شهبازی پس از نقل عبارت هایی از وست در کتاب متون پهلوی، ج ۲، ص ۳۹۸ به بعد (که عبارت هایی از دینکرد را نقل کرده)، چنین می نویسد: «در اینجا هم خوئیتوک دس (تلفظی دیگر از خویدوده) دقیقا معنی “ازدواج با محارم” را دارد و جای بحث در آن نیست». وی در ادامه می گوید: «با همه این شواهد اگر دو گواهی بعدی را نداشتیم، باز می توانستیم …

بیشتر بخوانید »