یاغش کاظمی

افتادگی در گات ها

برخلاف ادعای برخی زرتشتیان که قائلند گات ها به صورت کامل به ما رسیده، استاد یاغش کاظمی طی یادداشتی افتادگی در آن را نشان داده است.

غالباً، گاثاها را مجموعه ای ۵ بخشی از ۱۷ سروده یِ اَوستایِ کهن دانسته اند مشتمل بر :
“یسنـَه”، هات های: «۲۸ تا ۳۴» و «۴۳ تا ۴۶» و «۴۷ تا ۵۰» و «۵۱» و «۵۳»
ولی نگارنده بر این برداشت، نقد دارد: در فرگرد دهم وندیداد، بند ِ ۴؛ آنجا که “اهوره مزدا” در پاسخ ِ “زرتشت” بخش هایی از “گاهان” را که باید دو بار خوانده شود نام می برد، بندهایی از “یسنه” در هات های “۳۵”، “۳۹”، “۴۱” قید شده است؛ و در ادامه در بندهای ِ ۸ و ۱۲ از همین فرگرد، در پاسخ ِ این پرسش که چه بخش هایی از “گاهان” باید سه بار و چهار بار خوانده شود، مجدداً بر بندهایی از “یسنه” در هات های “۲۷” و “۳۵” و “۵۴” تأکید شده است. روشن است که “گاهان ِ ۵ تایی” ِ موردِ قبول زرتشتیان کنونی ِ ایران، دربردارنده ی هیچ یک از هات های “۲۷”، “۳۵”، “۳۹”، “۴۱” و “۵۴” از “یسنه” ـ که نویسندگان ِ “وندیداد” آنها را جزو ِ “گاهان” دانسته اند ـ نمی باشد و نویسندگانِ “اَوستا” ، “هات”هایی خارج از «گاهان ِ ۵ گانه» ی مذکور را واجدِ اصالت ِ “گاهان”ی دانسته و ضمن ِ گرامی داشتن ِ آنها، مؤمنین را به دو، سه و چهار بار برخواندن ِ آنها فرا خوانده اند.
مؤلف ِ کتابِ پهلویِ “شایست ناشایست” نیز “یسنه هپتنگهایتی” یا “یسنای هفت هات” را جزو ِ “گاهان” دانسته است؛ حال آنکه «گاهان ِ ۵ گانه» ی مذکور، فاقد ِ “هفت هات” است!
تعریف ِ مؤلف ِ “شایست ناشایست” از “گاهان ِ زرتشت” -بر اساس برگردان ِ انگلیسی ِ “وست” :
The beginning of the Gathas is Ahya-yasa (Y28.1), and their end is drigave vahyo (Y52.9, end); and there are 278 stanzas, 1016 lines, 5567 words (vachak), 9999 marik, and 16,554 khurdak. For the lines and stanzas of the Gathas were collected by us, and were: — one hundred stanzas of the Ahunavaiti Gatha (Y28-34), of which each stanza is three lines; forty stanzas of the Yasna of seven chapters (Y35-41.17), of which each stanza is three lines; sixty-six stanzas of the Ushtavaiti Gatha (Y42-45), of which each stanza is five lines, except Haechat-aspa (Y45.15), for that one is four lines; forty-one stanzas of the Spenta-mainyu Gatha (Y46-49), of which each stanza is four lines; twenty-two stanzas of the Vohu-khshathra (Y50), of which each stanza is three lines; and nine stanzas of the Vahishtoishti (Y52), of which each stanza is four lines, except Itha-i (Y52.6), for that one is a stanza of five; — the amount of the foregoing is 278 stanzas.
همانطور که دیده می شود، آغاز ِ گاهان، یسنه هات ِ ۲۸ و پایان ِ آن با پایان ِ یسنه هات ِ ۵۲یکی دانسته شده است؛ نه تنها اثری از هات ِ ۵۳ نیست بلکه هات ِ الحاقی ِ ۵۲ را تحت ِ عنوان ِ “وهیشتوایشت گاه” جزء ِ اصیل ِ گاهان می یابیم! همینطور نیز نگاه کنید به تعریفی که از “اشتود گاه” ارائه شده و آغاز و پایان ِ آنرا هات های ِ ۴۲ تا ۴۵ می یابیم، و الخ. همانا “گاهان ِ ۵ گانه” ی مورد ِ قبول زرتشتیات کنونی ِ ایران – با “۱۷ هات” (هفده هایتی) – مورد ِ اتفاق ِ مؤمنین ِ زرتشتی پیش از مطالعات ِ زبانشناسی ِ ابتدای ِ قرن ِ بیستم نبوده است و امثال ِ “گلدنر” و “بارتلمه” به صورت ِ کنونی ِ “۱۷ هایتی” به ما و زرتشتیان شناسانده اند. پیروان ِ محقق ِ همآنها ، می توانند حتی در همین “۱۷ هات” ِ جدا کرده توسط ِ خود نیز تردید روا دارند و فی المثل ذیل ِ مدخل ِ ترجمه های گاهان
GATHAS ii
ii. TRANSLATIONS
http://www.iranicaonline.org/articles/gathas-ii-translations
در دائره المعارف ِ سترگی مانند ِ “ایرانیکا” چنین وارد کنند که
Of the entire corpus of the Avesta, the Gathas have been translated far more frequently than any of its other divisions … With the exception of Jean Kellens and Eric Pirart, translators have assumed that Zoroaster was the Gathas’ author, with a consensus that the last in the collection, Yasna 53, was not his composition, but issued from his circle of followers.
«از کل ِ پیکره ی اَوستا، “گاهان” بسیار بیشتر از دیگر بخشهای ِ آن، مکرر ترجمه شده است … بجز “ژان کلنز” و “اریک پیرار” مترجمان پنداشته اند که “زرتشت” نویسنده ی “گاهان” بوده، با این اتفاق ِ نظر و اجماع که آخرین دفتر ِ “گاهان” یعنی “یسنه، هات ۵۳” تصنیف ِ “او” (زرتشت) نبوده است بلکه توسط ِ محفلی از پیروان اش نشر یافته است. »

همچنین ببینید

نقد پنجمین دلیل اعتبار گات ها

به قلم مدیر سایت پنجمین دلیل موبد اردشیر خورشیدیان ـ رئیس انجمن موبدان تهران ـ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code