خانه / قرآن و حدیث / حدیث / طب اسلامی آری یا نه؟ / طب سنتی نه اسلامی

طب اسلامی آری یا نه؟ / طب سنتی نه اسلامی

به قلم مدیر سایت
در سال های اخیر، «طب اسلامی» بسیار بر سر زبان ها افتاده و برای عده ای سودهای کلان به دنبال داشته و دارد. اما در اسلام، مطالب مربوط به طب که معتبر باشد، به قدری کم است که نمی توان آن را «طب اسلامی» نامید و افرادی به صورت مبالغه آمیز، «طب اسلامی» را مطرح می کنند.
نکات زیر، تأییدکننده ی مطلب بالاست:

یک) حجم کم احادیث طبی
مؤسسه ی علمی، فرهنگی دارالحدیث کتاب «دانش نامه احادیث پزشکی» را تدوین کرده و آن دست از احادیث طبی را که تا حدی بتوان روی آنها حساب کرد، جمع آوری کرده است. اگر از این مجموعه ی دو جلدی، ترجمه ها را حذف کنیم، یک جلد باقی می ماند. احادیث تکراری در این کتاب، زیاد است؛ زیرا اگر در حدیثی آمده که خوردن فلان چیز برای دل درد و گوش درد مفید است، آن حدیث در سه جا تکرار شده: ذیل نام آن خوردنی و ذیل عنوان های دل درد و گوش درد.

اگر حدیث های تکراری را هم حذف کنیم، حدود سیصد صفحه باقی می ماند. آیا می توان کتابی سیصد صفحه ای را یک دوره طب به حساب آورد؟ اگر احادیث ضعیف در این کتاب را هم کم کنیم، حدیث هایی اندک باقی می ماند.

دو) کاربرد نداشتن احادیث طبی برای همگان
روشن است که هرگاه دارو یا یک خوراکی برای یک بیمار تجویز می شود، چنین نیست که برای هر مبتلا به آن بیماری، قابل تجویز باشد. وقتی که امام صادق(ع) به شخصی برای بهبود سردردش، فلان خوراکی را سفارش کرده، چنین نیست که برای هرکس که سردرد دارد، مؤثر باشد؛ مگر بدانیم عامل سردرد هردو نفر، یکیست در حالی که دست کم به عامل سردرد شخصی که زمان امام صادق(ع) بوده، دسترسی نداریم.

سه) ضعیف بودن و ناکارآمدی بخش عمده ای از احادیث پزشکی از نظر شیخ صدوق
بزرگِ محدّثان شیعه، شیخ صدوق(درگذشت: ۳۸۱ ق) احادیث طبّی را به گونه ای ارزیابی می کند که جز در موارد خاص، نمی توان به آنها اعتماد کرد. وی می نویسد:

«عقیده ما درباره اخبار و احادیثی که درباره طب رسیده، آن است که این احادیث، بر چند گونه اند:

ـ برخی از آنها با نظر به آب و هوای مکه و مدینه گفته شده اند و به کار بستن آنها در دیگر شرایط آب و هوایی، درست نیست؛

ـ در برخی از آنها، معصوم(ع) برپایه آنچه از حال و طبع سؤال کننده می دانسته، پاسخ داده و از همان موضع، فراتر نرفته است؛ چه این که امام، بیش از آن شخص به طبع وی آگاهی داشته است؛

ـ برخی از آنها را مخالفان، با هدف زشت نمایاندن چهره مذهب در نگاه مردم در میان احادیث گنجانده اند؛

ـ در برخی از آنها، سهوی از راوی حدیث، سر زده است؛

ـ در برخی از آنها بخشی از حدیث حفظ شده و بخشی دیگر از آن، فراموش شده است؛…

در نهایت باید گفت: آنچه در مورد درمانِ درستِ بیماری از امامان(ع) رسیده، مضمون آیات و سوره های قرآن و یا دعاهایی است که به حکمِ سندهای قوی و طُرُق صحیحی که به واسطه آنها به ما رسیده اند، پذیرفته خواهند شد».[1]

بر اساس این ارزیابی، تنها بخشی از احادیث طبّی را می توان در اختیار افراد خاصّی که آن احادیث مربوط به آنهاست، قرار داد و سایر احادیث طبّی را باید کنار گذاشت و تنها احادیثی که می توانند در اختیار عموم مردم قرار گیرند، احادیث صحیحی است که مردم را به درمان از طریق دعا و استشفا به آیات قرآن، دعوت کرده اند.[۲]

چهار) وظیفه ی دین
اساسا دین برای این امور نیامده است بلکه رسالت اصلی دین، «انسان سازی» است؛ چنانکه پیامبر اسلام(ص) فرمود: «انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق؛[۳] فقط برای تکمیل صفات عالی انسانی مبعوث شده ام»

چنانکه در ادبیات عرب آمده است، «انما» حکایت از انحصار دارد و به معنای «فقط» است. پس امور طبی از اهداف اسلام نیست تا بخواهد مفصل وارد آن شود.

پنج) نسبت دادن بیجای بیشتر طبابت ها به اسلام
در بعضی مراکز طب اسلامی صدها و شاید هزاران دارو دیده می شوند که به هیچ وجه به اسلام ربط ندارند. اندک مواردی هم که بتوان به احادیث ربط داد، چگونگی استفاده از آنها در احادیث نیامده است. مثلا معصومان(ع) به خوردن سیر سفارش کرده اند اما اینکه مثلا گفته شود: برای برطرف شدن عفونت بدن روزی سه عدد سیر در حال ناشتا خورده شود، ربطی به معصومان(ع) ندارد.

نتیجه:
آنچه امروزه به عنوان «طب اسلامی» مطرح است در واقع، طب سنتی است که میان مسلمانان رواج داشته است و ربطی به اسلام ندارد. نمی توان هرآنچه را میان مسلمانان رواج دارد، به اسلام نسبت داد. اگر نوعی حقه بازی میان مسلمانان باشد آیا می توان آن را «حقه بازی اسلامی» نامید؟!

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
[۱]. الاعتقادات، صدوق، ص ۱۱۵، بحارالأنوار، ج ۶۲، ص ۷۴.
[۲]. دانش نامه احادیث پزشکی، ج ۱، ص ۱۷ ـ ۱۸.
[۳]. السنن الکبرى: ج ۱۰ ص ۳۲۳ ح ۲۰۷۸۲، مجمع البیان: ج ۱۰ ص ۵۰۰ ، مسند الشهاب: ج ۲ ص ۱۹۳ ح ۱۱۶۵، بحار الأنوار: ج ۱۶ ص ۲۱۰، کنز العمّال: ج ۳ ص ۱۶ ح ۵۲۱۷.

دی ۱۳۹۷

همچنین ببینید

دیدار از مراکز زرتشتی در استان یزد (۵) / اشتباه ها در بنرهای انجمن زرتشتیان یزد در دخمه + تصویر

۱۰ فروردین ۱۳۹۵ (ادامه) دو دخمه ی همجوار یزد و زمین های اطراف آن را به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code