+
خانه / ایران / اسلام و ایران / اسلام آوردن ایرانیان / تغییر دین ایرانیان از زبان یک محقق زرتشتی
تغییر دین ایرانیان از زبان یک محقق زرتشتی

تغییر دین ایرانیان از زبان یک محقق زرتشتی

به قلم دکتر جمشید چوکسی
دکتر جمشید چوکسی از محققان برجسته ی زرتشی و از پارسیان هند است که در کتاب علمی «ستیز و سازش» برخورد مسلمانان و ایرانیان در دو قرن نخست هجری را مورد بررسی قرار داده است. او می نویسد:

قانع کننده نبودن دین زرتشتی نه مشکلات مالی
«اغلب کسانی که اسلام آوردند، این کار را به دلیل منافع مالی انجام ندادند. بیشتر ساکنان شهرها، به خصوص زنانی که به دین جدید گرویدند، به دلیل اعتقاد خود به این دین و در تلاش برای تغییر دادن اصولی که احساس می کردند بی تأثیر شده اند، این کار را کردند.» (ص ۱۰۴)

دست کشیدن از دین زرتشتی پیش از ظهور اسلام
همواره مورخان تأکید می کنند که اگر مسلمانان وارد ایران نمی شدند، باز هم ایرانیها زرتشتی باقی نمی ماندند و دین مسیحی را انتخاب می کردند. یکی از شواهد، سخن چوکسی است:
«ارتداد نسبت به دین زرتشتی با ظهور اسلام آغاز نشد. در حدود سال ۳۰۰م اهالی ارمنستان که زمانی اهوره مزدا را می پرستیدند، به مسیح گرویدند. پس از آن، طی آخرین دهه های حکومت ساسانی، زرتشتیان طبقه برتر که از لحاظ معنوی ناراضی بودند، دین زرتشتی را رها کردند و به مسیحیت تسطوری گرویدند.» (ص ۹۰)

اعتقاد به اینکه خدا با مسلمانان است
«طی آن دوران نخستین، از دست دادن ایمان به دین زرتشتی و فقدان ایمان نسبی به جامعه ای که این دین به آن مشروعیت می بخشید، همراه با اعتقاد به این که پیروزی های اعراب اعتبار اسلام را تأیید می کند، گه گاه منجر به گرویدن به دین جدید می شد.
سربازان اساوره یا سواره نظام زره پوش ساسانی، تحت فرمان سرداری به نام سیا و مستقر در محل کلبانیه در خوزستان، پس از رسیدن به این نتیجه که خداوند بر آن است که جانب اعراب را بگیرد، اسلام اختیار کردند.» (ص ۹۴)

انتخاب داوطلبانه ی اسلام
«زمانی که تسخیر خطه ایران آغاز شد، تعدادی سرباز بنا به عللی سودجویانه از جامعه زرتشتی به جامعه مسلمان پیوستند. نمونه آن حمراء (یک لشکر پیاده نظام ساسانی) بود که بعضی از نفرات آن پیش از نبرد قادسیه در سال ۶۳۷م / ۱۶ هـ . ق داوطلبانه اسلام آوردند. و به صورت تابعان یا موالی قبیله عرب تمیمی در آمدند…
پس از آن، سربازان بسیاری از لشکر حمراء در کوفه به مسلمانان عرب پیوستند و در پایان سده هفتم م / اواخر سده نخست هـ . ق نقش مهمی در امور سیاسی شهر ایفا کردند.» (ص ۹۲ ـ ۹۳)

تازه مسلمانان سخت ترین منتقدان زرتشتی
«اغلب معلوم می شد با حرارت ترین خرده گیران از دین زرتشتی، معتقدان قبلی آن دین بودند، یعنی کسانی که اسلام اختیار کرده بودند و سپس مشتاقانه در صدد انتشار آن برآمدند.» (ص ۱۰۱)

زرتشتی ماندن ایرانیان پس از فتح
همانگونه که دکتر زرینکوب می گوید: مسلمانان حکومت ایران را به زور شمشیر سرنگون کردند اما به زور ایرانیها را مسلمان نکردند. یکی از قرائنی که این سخن را تأیید می کند آن است که پس از فتح ایران، اکثر ایرانیها همچنان زرتشتی باقی ماندند. چوکسی می گوید:
الف) «در پایان سده هفتم م / اواخر سده نخست هـ . ق فقط بخش بسیار کوچکی از ایرانیان مسلمان شده بودند.» (ص ۹۶)

ب) «بنابر آمار، در سال ۷۵۰ م / ۱۳۲ هـ . ق که عباسیان به قدرت رسیدند، در حدود ۸ درصد از شهرنشینان ایران مسلمان بودند. در اواسط سده نهم میلادی / اواسط سده سوم هـ . ق (صد سال بعد) این شمار تا ۵۰ درصد افزایش یافته بود … و در پایان هزاره نخست میلادی / اواخر سده چهارم هـ . ق استیلای خود را بر شهرها کامل کرد. (ص ۱۰۵)

از جزیه به زکات
برخی منتقدان به ما، جزیه را ابزار فشار بر زرتشتیان می شمرند و چوکسی نیز به آن فراوان اشاره می کند. اما باید توجه داشت که اگر اهل کتاب، جزیه می دهند، در مقابل مسلمانان خمس و زکات می پردازند. چوکسی خود به این، معترف است:
«بزرگسالی که به اسلام می گروید از جزیه معاف می شد اما مجبور بود برای حیوانات، محصولات، کالاها و اشیای گرانبهای خود زکات بپردازد. این تعویض مالیات ها تطمیع برای معافیت از جزیه را در مورد کسانی که به طور بالقوه در معرض تغییر دین بودند، تا حدی از رونق انداخت.» (ص ۱۰۰)

انتخاب داوطلبانه ی اسلام
«تغییر داوطلبانه ی دین که اهمیتی پایدار داشت، در خراسان نیز اهمیت یافت. در آن جا تغییر دسته جمعی دین در شهرها همانند این گونه تغییر دین در مرکز ایران بود.» (ص ۱۰۴)

انتخاب اختیاری اسلام
«گرویدن به اسلام در شهرهای آذربایجان،‌خوزستان و سیستان نیز اغلب داوطلبانه و عاری از تحمیل بود. در آن نقاط، اسلام معمولا در نتیجه فعالیت های مبلغانی انتشار یافت که خطاب به خانواده ها و طایقه ها تبلیغ دینی می کردند. (ص ۹۹)

شناسنامه کتاب: ستیز و سازش، جمشید گرشاسب چوکسی، ترجمه: نادر میرسعیدی، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ اول، ۱۳۸۱.

۸ نظر

  1. این آقا فقط هرچی خودش دوست داشته نوشته و تفسیر به رای بوده . خسته نباشن

  2. این مطالب همگی دارای مرجع هستند عمدتا فتوح البلدان بلاذری و تاریخ سیستان و مقالات فرای و اقای چوکسی این مطالب رو در کنار مطالب دیگری جمع کردن . اسلام اوردن ایرانیان نه انچنان که شما می گویید تماما داوطلبانه و اگاهانه و عاشقانه و نه انگونه که مخالفانتان می اندیشند تماما به زور جزیه و شمشیر بوده . اگر کتاب را کامل مطالعه فرمایید متوجه می شوید که این تحول هزار و سیصد سال طول کشیده و عوامل مختلف اعتقادی تاریخی و اقتصادی و فرهنگی در ان دخیل بوده . لذا حقیقت نه این است و نه ان . منطقه ترک اباد اردکان شاهد یکی از اخرین مراحل این تحول بوده و در این منطقه موبد زادگانی هستند که پس از مسلمان شدن جد و پیشوایشان مردم زرتشتی زاده تازه مسلمان ایشان را سید میدانند .

  3. سایتت کلا دروغه ولی از اونجایی نمیخوام فحش بدم اروم اروم بهت میگم.ببین داداش عربا یا به اصطلاح مسلمین با گل و شیرینی نیومدن با شمشیر و سپر اومدن این به کنار.در زمان ایران باستان زن از مقام بالایی برخوردار بوده نشون به اون نشون که کوروش بزرگ براشون به صورت اختصاصی دانشگاه درست کرده اینم به کنار.ازدواج اب محارم هم در زمانی کسی ادعای پیامبری کرد که اون هم دستگیر شد.به اسم مزدک البته مستعار اینم به کنار. در همون اسلام اومده توهین و تحقیر ادیان دیگه جایز نیست پس دیگه این کارو نکنید.
    منبع:قران کریم
    تاریخ ده هزار ساله ایران جلد اول
    ویکیپدیا
    لطفا اینکارو نکنید در صورت ادامه این چرندیات سایت شما هک و حذف میشود
    خواهش مینم لطفا نکنید این تهدید نیست این خواهشه.

    • با اقایه امیر حسین خان ب شدت موافقم….اگه قرار باشه از اسلام دفاع کنید و از زرتشت بد بگید ولله ما هم بلدیم از مسلمین و اسلام بد بگیم و مثله این مطلب اراجیف بین مردم پخش کنیم…حد و حدود خودتون رو بدون…

  4. من به عنوان مسلمان زاده باید بگم که انقدر درک برام باقی مانده که بفهمم این مقاله کلا جانبدارانه و غیر بیطرفانه نوشته شده
    معمولا انسانها به دین نیاکان خود میمانند و تغییر در زیر یک درصد جامعه در همه جامعه ها اتفاق می افتد
    مثلا همین امروز هم در جهان اسلام چند درصدی به ادیان دیگر مهاجرت دارند
    ولی اینکه شما دوست دارید که فکر کنید از این چند درصد کل جامعه زرتشتی آنزمان داشته زرتشت رو ترک میکرده، نشان از تعصب شماست یا غرض ورزی شما
    در ضمن از این محققان که در اینجا زرتشتی ذکر شده در همه جا هست
    کسانی که در قبال دریافت وجه برخلاف راه راستی گام بر میدارند
    و حقیقت رو میفروشند

  5. حقیقتا اسلام اوردن ایرانیان با اگاهی بوده نه با زور شمشیر یا برعکس به گونه ای که برخی شهر ها همون اول کار مسلمان شدند مانند قم کاشان شوشتر توس قزوین و برخی از دین اسلام به زرتشتی می گرویدند و با حمله اعراب دوباره مسلمانمی شدند و خلاصه مدام برگشت از دین داشتند تا اینکه کلا به جز عده ای معدود همه مسلمان شدند نمونه ان شهر مر
    و ومنطور من از اگاهی این است که تا چند قرن عده ای به طاهر مسلمان شده و اسم مسلملنان ب خود می نهادند و تو باطن زرنشتی بودن و شاید به این دین از دنیا می رفتند اما چند نسل بعدشون مسلمان واقعی شده بودند مانند ابن مقفع که طاهرا اسلام اورده بود این افراد وقتی حقیقت اسلام را مشاهده کردند مسلمان شدند ایرانیان همیشه انسان های حقیقت طلبی بودند. زیرا همیشه در تاریخ میبینیم ایرانیان اگر چه مغلوب نطامی می شدند مغلوب فرهنگی نمی شدند اگه ادعای من راست نباشه می تونستند بعد از استقلال از اعراب و خلیفه در قرون سوم چهارم به کیش قبل خود بازگردند

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>